Dzieci w różnym wieku w jednej klasie. To jeden ze sposobów MEN na łagodzenie skutków niżu demograficznego. Są już założenia do projektu ustawy

Już niedługo system oświaty będzie musiał radzić sobie ze skutkami niżu demograficznego. To oznacza, że od problemu z brakiem nauczycieli przejdziemy płynnie do problemu z brakiem uczniów i niebezpieczeństwem likwidacji szkół.

Trzeba myśleć o łagodzeniu skutków niżu demograficznego

Bardzo szybko przechodzimy w dyskusji publicznej od rozmów o tym, że brakuje nauczycieli i lada moment nie będzie miał kto uczyć dzieci i młodzieży, do rozmów o tym, że w związku z ze zbliżającym się niżem demograficznym nauczyciele są zagrożeni masowymi zwolnieniami, a szkoły likwidacją. I choć w roku szkolnym 2025/2026 duże miasta nadal będą borykały się z brakami kadrowymi, to jednak wydaje się, że uwaga rządzących już w tym momencie skupia się bardziej na tym, co czeka oświatę w nieco dalszej przyszłości. Odwrotnie niż obecnie, wtedy problemy w największym stopniu dotkną szkół położonych na terenach wiejskich i zatrudnionych tam nauczycieli. To tam spadająca liczba dzieci i młodzieży będzie najbardziej odczuwalna, a pracującym na tych terenach pedagogom będzie w przypadku utraty pracy znacznie trudniej znaleźć nowe zatrudnienie niż nauczycielom z dużych miast. Jak podaje portal prawo.pl, szacuje się, że pomiędzy rokiem szkolnym 2022/2023 a 2030/2031 liczba dzieci w wychowaniu przedszkolnym zmniejszy się o 322 tys., tj. o 22 proc., a od roku szkolnego 2027/2028 liczba uczniów szkół podstawowych będzie się stopniowo zmniejszać (o ok. 169 tys. w ciągu 4 lat). W roku szkolnym 2027/2028 liczba uczniów wyniesie ok. 1,5 mln, co oznacza spadek liczby uczniów względem roku szkolnego 2023/2024 o ok. 16 proc.

MEN pracuje nad projektem ustawy

Biorąc to wszystko pod uwagę, MEN pracuje nad projektem ustawy, która ma zapobiec negatywnym skutkom zmian demograficznych i pozwoli wdrożyć inne rozwiązania niż likwidacja szkół. Przedstawił już założenia do niego. To z czym mamy do czynienia obecnie, a czego obraz został zaburzony w związku z napływem do polskich szkół dzieci z Ukrainy, to stopniowy spadek liczby uczniów w klasach. W systemie edukacji nadal jest obecny rocznik dzieci, które jako jedyne obowiązkowo rozpoczęły edukację jako sześciolatki (dzieci urodzone w 2009 roku) i właściwie jest to ostatni rocznik uczący się w przepełnionych klasach. W przypadku każdego kolejnego rocznika liczba dzieci spada, a docelowo w niektórych lokalizacjach nie będzie ich wystarczająco duży, by tworzyć nowe oddziały. To dlatego pojawił się pomysł, by w szkołach wiejskich, w których liczba dzieci będzie mniejsza niż 12, stworzyć możliwość nauki w jednej klasie dla dzieci w różnym wieku. To miałoby zapobiec likwidacji szkół.

Dzieci w różnym wieku w jednej klasie

Jak podaje portal prawo.pl, MEN rozważa różne możliwości. Jeden z pomysłów obejmuje wprowadzenie możliwości realizacji w budynkach przedszkoli, szkół lub placówek innych niż edukacyjne zadań własnych JST, w szczególności związanych z opieką nad dziećmi do lat 3, polityką senioralną, ochroną zdrowia i kulturą. Rozwiązanie to miałoby sprzyjać uniknięciu likwidacji szkół podstawowych i uwzględnieniu zaspokojenia różnorodnych potrzeb edukacyjnych i społecznych lokalnych wspólnot. Byłoby to jednak obwarowane zastrzeżeniem, że realizowanie ww. zadań nie może negatywnie wpływać na zapewnienie odpowiednich warunków funkcjonowania przedszkola, szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki. Inny pomysł resortu obejmuje wspomniane już ułatwienia w łączeniu klas – regulacje miałyby dopuszczać łączenie wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych prowadzonych w klasach I, II lub III, gdy do szkoły łącznie na tym poziomach uczęszcza nie więcej niż 12 uczniów. Wprowadzane rozwiązanie, mające charakter fakultatywny, miałoby być wykorzystywane w szczególnych sytuacjach demograficzno-geograficznych, a skorzystanie z niego powinno być alternatywą dla likwidacji małej szkoły w sytuacji konsensusu nauczycieli, rodziców i gminy.

Dalszy ciąg materiału pod wideo