2026: Ostatnia prosta po unijne fundusze. Na co mogą liczyć przedsiębiorcy?

Rok 2026 to przedostatni rok bieżącej perspektywy finansowej Unii Europejskiej. Jest to też prawdopodobnie ostatni rok z tak dużą liczbą konkursów dostępnych dla przedsiębiorców i ciągle dość obfitymi budżetami poszczególnych instrumentów. Na co więc mogą liczyć firmy w tym roku? ŚCIEŻKA SMART Podstawowym konkursem dla szukających wsparcia dotacyjnego pozostaje Ścieżka SMART.  Warto zauważyć, że w tym roku podzielono ją na dwa odrębne typy konkursów – oddzielne dla projektów badawczych oraz inwestycji.  Potrzeby badawcze firm zostaną zaspokojone przez aż pięć konkursów Ścieżki SMART. Dwa nabory dla MŚP (luty-marzec i październik-listopad) zostaną uzupełnione konkursem marcowym, na który niektórzy przestali już liczyć. Mowa o Ścieżce SMART dla dużych przedsiębiorstw (nabór marzec-maj). Natomiast w okresie wiosennym (kwiecień-czerwiec) i letnio-jesiennym (sierpień-październik) pojawią się dwa konkursy dla projektów konsorcjalnych. Wszystkie będą wspierać prowadzenie prac B+R dotyczących innowacyjnych w skali polskiego rynku rozwiązań. Projekty inwestycyjne mające na celu zakup maszyn i urządzeń czy budowę hal produkcyjnych będą finansowane wyłącznie w przypadku MŚP. Ten konkurs Ścieżki SMART odbywający się na wiosnę (kwiecień-maj 2026) będzie wspierał wdrożenia wyników prac B+R w celu wprowadzenia do oferty firmy innowacyjnych rozwiązań. W obu przypadkach nadal możliwe będzie wnioskowanie o finansowanie kosztów w zakresie  internacjonalizacji i szkoleń. Możliwość sfinansowania kosztów tzw. zielonych inwestycji i cyfryzacji została przeniesiona do instrumentów pożyczkowych. STEP Nadal dostępne są środki w Platformie STEP, która ma na celu opracowanie i rozwój oraz wdrożenia technologii krytycznych w trzech kluczowych sektorach: biotechnologie, technologie cyfrowe i deep-tech oraz czyste i zasobooszczędne technologie. Projekty mogą dotyczyć zarówno technologii krytycznej, wnoszącej na wewnętrzny rynek UE innowacyjny lub najnowocześniejszy lub przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym (ścieżka A), jak i służyć ograniczaniu strategicznej zależności Unii Europejskiej (ścieżka B). Nabory dostępne są zarówno dla MŚP, jak i dla dużych przedsiębiorstw i będą odbywać się regularnie w okresie wiosenno-jesiennym. EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA I OZE Do 27 lutego otwarty jest nabór na finansowanie działań w zakresie poprawy efektywności energetycznej, w tym na magazyny energii w dużych i średnich przedsiębiorstwach (pożyczka z umorzeniem), do 10 marca można składać wnioski o dofinansowanie na źródła wysokosprawnej kogeneracji (dotacja), a do końca kwietnia na wsparcie projektów OZE w zakresie wytwarzania biometanu lub energii elektrycznej lub cieplnej z biogazu, wraz z opcją budowy magazynu energii (dotacja). Dodatkowy konkurs na finansowanie poprawy bezpieczeństwa energetycznego poprzez wsparcie wykorzystania biometanu przez instalacje do produkcji biogazu będzie dostępny na wiosnę z Funduszu Modernizacyjnego (wsparcie dotacyjno-pożyczkowe). GOSPODARKA O OBIEGU ZAMKNIĘTYM W okresie letnim (czerwiec-lipiec) przedsiębiorcy ze ściany wschodniej będą mogli wnioskować o wsparcie w zakresie wdrożeń, wynikających z wcześniej zatwierdzonych przez PARP modeli biznesowych, dotyczących transformacji Gospodarki Obiegu Zamkniętego. Konkurs ten umożliwi finansowanie kosztów maszyn i urządzeń, jak i wsparcie budowy hal produkcyjnych bezpośrednio związanych z wprowadzeniem GOZ w przedsiębiorstwie. CYFRYZACJA Na czerwiec 2026 roku wstępnie planowany jest nabór dla MŚP na dofinansowanie kosztów wdrożenia nowoczesnych technologii cyfrowych w procesach produkcyjnych, automatyzacji procesowej, a także implementacji rozwiązań opartych o big data, sztuczną inteligencję i cyberbezpieczeństwo. Spółki będą mogły kupić gotowe technologie cyfrowe niezbędne do działalności lub też zlecić wykonanie ich na potrzeby spółki. PRZETWÓRSTWO We wrześniu 2026 zaplanowany jest konkurs na inwestycje dla przetwórców rolnych z sektora MŚP. Spółki będą mogły sfinansować m.in. budowę nowych obiektów przetwórczych, magazynowych, czy laboratoryjnych, kupno nowych maszyn do przetwarzania, magazynowania, pakowania, czy infrastrukturę pro-środowiskową (oczyszczalnie, pompy ciepła, magazyny energii). Dofinansowanie do 60% kosztów projektu, do wysokości 10 mln zł, a także budżet naboru w wysokości ponad 850 mln zł sprawia, że jest to jeden z ciekawszych instrumentów przewidzianych na rok 2026. KONKURSY REGIONALNE Wciąż dostępne są pojedyncze konkursy w poszczególnych województwach. W woj. dolnośląskim będzie można np. wnioskować o wsparcie na inwestycje w zakresie instalacji OZE, magazynów energii, termomodernizacji czy poprawy efektywności energetycznej linii produkcyjnych (konkurs do końca marca), a województwo podkarpackie ma zaplanowany konkurs na finansowanie magazynów energii (marzec 2026). INNE MOŻLIWOŚCI Jeszcze w 2026 ruszą pierwsze nabory z Funduszy Norweskich. Bliższe informacje poznamy dopiero po pierwszym kwartale 2026 roku, ale już teraz wiadomo, że projekty będą mogły dotyczyć m.in. zielonej przedsiębiorczości i innowacji. Także na 2026 rok planowane są dwa nowe instrumenty pożyczkowe z umorzeniem: na automatyzację i cyfryzację (II-III kwartał 2026) i na cyfrową i zieloną transformację przedsiębiorstw (czerwiec 2026). Trwają też prace nad ustawą powołującą Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności (FBiO) – nowe źródło finansowania inwestycji związanych z szeroko rozumianym bezpieczeństwem oraz obronnością, obejmujących również projekty o podwójnym, cywilno militarnym zastosowaniu (dual use). Dzięki FBiO przedsiębiorstwa rozwijające polskie technologie obronne będą mogły ubiegać się o dofinansowanie, co stanowi istotną szansę szczególnie dla firm działających w obszarze przemysłu, technologii oraz cyberbezpieczeństwa.