Zdjęcia pacjentów w podręcznikach medycznych. RPO pyta o standardy etyczne

• RPO wystąpił do NRL w sprawie publikowania zdjęć medycznych pacjentów. Chodzi o osoby z chorobami rzadkimi objawiającymi się zmianami anatomicznymi ciała
• Rzecznik wskazuje na ryzyko naruszenia prywatności i godności pacjentów
• Szczególnie problematyczne są przypadki, gdy zdjęcia wykonano w dzieciństwie, ponieważ po latach dochodzenie odpowiedzialności lekarzy bywa utrudnione
• RPO podkreśla, że samorząd lekarski ma narzędzia prawne do reagowania na takie naruszenia
• W piśmie do prezesa NRL rzecznik pyta m.in. o zasady etyczne, działania edukacyjne, obowiązki wynikające z RODO oraz wsparcie dla pacjentów, których prywatność została naruszona

Zdjęcia medyczne a godność i prywatność pacjentów

W piśmie skierowanym do prezesa NRL Łukasza Jankowskiego RPO zwraca uwagę na możliwe naruszenie prywatności i godności osób z chorobami rzadkimi objawiającymi się zmianami anatomicznymi ciała. Ich zdjęcia, publikowane bez właściwej anonimizacji, mogą umożliwiać identyfikację pacjentów, zwłaszcza gdy są szeroko dostępne w Internecie lub w druku.

Marcin Wiącek podkreśla, że problem jest szczególnie dotkliwy, gdy zdjęcia wykonano w dzieciństwie. Po latach dochodzenie odpowiedzialności bywa bardzo utrudnione. Zdaniem RPO takie przypadki, choć rzadkie, uwypuklają potrzebę oceny skuteczności ochrony praw pacjentów w kontekście publikacji materiałów medycznych.

Odpowiedzialność samorządu lekarskiego

W piśmie RPO wskazuje, że obowiązujące przepisy dają samorządowi lekarskiemu realne narzędzia do przeciwdziałania takim praktykom. Z ustawy o izbach lekarskich wynika obowiązek ustanawiania i egzekwowania zasad etyki lekarskiej oraz dbania o należyte wykonywanie zawodu przez lekarzy.

Rzecznik zaznacza, że w razie naruszeń możliwe jest wszczęcie postępowań z zakresu odpowiedzialności zawodowej. Jednocześnie podkreśla potrzebę działań proaktywnych, w tym tworzenia standardów i mechanizmów, które ograniczą ryzyko publikacji zdjęć pacjentów bez ich świadomej zgody.

Pytania do prezesa NRL i możliwe działania

W związku ze sprawą RPO zwrócił się do prezesa NRL z szeregiem pytań. Dotyczą one m.in. aktualnych zasad etycznych odnoszących się do publikacji materiałów medycznych, sposobów ich egzekwowania oraz działań edukacyjnych skierowanych do lekarzy i personelu medycznego.

Rzecznik pyta również o inicjatywy zwiększające świadomość obowiązków wynikających z RODO oraz o formy wsparcia oferowane pacjentom, których prywatność została naruszona. W ocenie RPO kluczowe jest jasne informowanie pacjentów jeszcze przed wykonaniem fotografii - o celu jej wykonania i możliwym wykorzystaniu w przyszłości, tak aby zgoda miała charakter w pełni świadomy.

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin.