Oto siedem ciekawostek o najsłynniejszym czołgu II wojny światowej

Tygrys był czołgiem skutecznym na polu bitwy, ale miał także wiele wad. Być może mógłby mieć ich mniej, ale pracujący nad prototypem inżynierowie dostali ograniczony czas na stworzenie nowej maszyny. Pokazowy model miał być gotowy na 20 kwietnia 1942 r., czyli 53. urodziny Adolfa Hitlera. W pracy nie pomogły także ciągłe zmiany wymagań, stawiane przemysłowi przez armię. Warto tutaj napisać, że początkowe zamówienie mówiło o nowym czołgu o masie 45 ton. Ostatecznie tygrys ważył ponad 10 ton więcej.

Myśląc o II wojnie światowej, rzadko pamiętamy o tym, że tym konfliktem także rządziły bezlitosne prawa ekonomii. Warto więc zadać sobie pytanie, ile kosztował jeden Tygrys? Źródła podają kwotę 250 tysięcy marek lub niecałych 300 tysięcy wraz z uzbrojeniem i radiostacją. Miało to odpowiadać 100 tysiącom ówczesnych dolarów. Po uwzględnieniu inflacji daje to około 1,4 mln dol. dzisiejszych dolarów. Czy to dużo? Dzisiejsze czołgi potrafią kosztować znacznie więcej. Chiński (więc tani) czołg ZTZ-99 - 2,6 miliona USD, a amerykański Abrams 8,5 mln. Wydaje się więc, że Tygrys nie był drogi, ale... Za jego cenę można było wyprodukować dwa Shermany albo trzy i pół działa szturmowego Stug III.

Jeden z tygrysów został sprzedany przez III Rzeszę sojuszniczej Japonii za 645 tysięcy marek. Pojazd został wysłany do francuskiego portu w Bordeaux i miał zostać stamtąd przetransportowany na Daleki Wschód w częściach, w ładowni jednego z największych japońskich okrętów podwodnych. Japończycy zapłacili za czołg, ale ostatecznie nie udało im się dotrzeć po odbiór „przesyłki”. Gdy w czerwcu 1944 r. Amerykanie i Brytyjczycy w końcu wylądowali w Normandii, rdzewiejący czołg ruszył w końcu do walki. Niektóre źródła podają, że oficjalnie czołg wciąż należał do Japończyków, ale został wypożyczony oddziałom niemieckim.

Tygrysy zawdzięczają swoją sławę w dużej mierze bardzo udanej armacie 88 mm KwK 36. Pozwalała ona rozpędzić ważący 10 kilogramów pocisk do prędkości 773 metrów na sekundę i zapewniała doskonałą celność i ogromną zdolność do penetracji pancerza. W połączeniu z dobrej jakości przyrządami optycznymi i wyszkolonymi załogami pozwalało to osiągnąć imponującą skuteczność. W książce pt.: „Germanys Tiger Tanks: Tiger I & Tiger II: Combat Tactics” możemy przeczytać raport czołgistów dywizji Großdeutschland: „pierwsze trafienie zdarzało się najczęściej w odległości od 800 do 1000 metrów. Na tym dystansie pocisk penetrował przedni pancerz i zazwyczaj niszczył znajdujący się z tyłu silnik T-34. W 80 procentach przypadków trafienie z tej samej odległości w bok kadłuba prowadziło do eksplozji paliwa. Nawet z odległości 1500 metrów i dalszej, przy dobrej pogodzie można przebić T-34 przy minimalnym zużyciu amunicji”.

Jeszcze w 1937 roku Hanz Guderian w swojej książce "Achtung – Panzer!" pisał: "koncentracja dostępnych sił pancernych zawsze będzie bardziej efektywna niż ich rozproszenie". W myśl tej zasady tygrysy bardzo rzadko trafiały na stan poszczególnych dywizji. Zamiast tego formowano je w kompanie czołgów ciężkich, podlegające bezpośrednio pod dowództwo armii lub korpusów i były wykorzystywane jako wsparcie wszędzie tam, gdzie było go potrzeba. Początkowo kompania tygrysów składał się z dziewięciu czołgów, później liczbę tę zwiększono do 14. Pierwotnie PzKpfw VI były wspierane przez PzKpfw III, ale później zastąpiono je półgąsienicowymi transporterami Sd.Kfz.250.

III Rzesza wyprodukowała około 1350 tygrysów. To liczba, która robi przyzwoite wrażenie, ale... Niemcy walczyli na wielu frontach, ponosili straty w sprzęcie, a w rekordowym miesiącu fabryki opuściło zaledwie trochę ponad 100 tygrysów. W efekcie broń ta nigdy nie była dostępna w jednym miejscu i czasie na masową skalę. Natarcie na Łuku Kurskim zostało opóźnione przez Hitlera, między innymi dlatego, by do wojsk na froncie dotarły nowe czołgi. Mimo to siły lądowe dysponowały w tej bitwie zaledwie 150-200 tygrysami (źródła podają różne dane). Dodajmy, że w całej operacji łącznie po obu stronach walczyło około ośmiu tysięcy pojazdów pancernych.

Niemieckie dowództwo pospieszyło się z wysyłaniem nowej broni na front. Zamiast zgodnie ze wspomnianą tezą Guderiana, skoncentrować siły, Hitler rzucił do walki pojedyncze sztuki tygrysów i okazało się, że to nie był dobry pomysł. Niemieccy czołgiści nie byli odpowiednio przeszkoleni, brakowało taktyki użycia ciężkich czołgów i stracono efekt zaskoczenia. W lipcu 1942 Hitler kazał sformować pierwszą kompanię tygrysów i wysłać pod Leningrad. Cztery czołgi wzięły udział w walce po raz pierwszy 29 sierpnia. Trzy z nich zostały unieruchomione przez usterki i musiały zostać ewakuowane. Po naprawie wzięły udział w kolejnym ataku, ale tym razem grząski grunt utrudniał im manewrowanie. W efekcie trzy uszkodzone przez artylerię tygrysy ewakuowano, a czwarty unieruchomiony został wysadzony w powietrze. W swoich wspomnieniach Nikołaj Wiesielickij rosyjski weteran opowiadał także, że w mniej więcej tym samym czasie i miejscu jeden z pierwszych tygrysów wpadł w radzieckie ręce. „Na jednym ze szkoleń w 1942 roku zauważyliśmy interesujący czołg, jadący w kierunku Szlisseburga po linii frontu. Nasi zaczęli do niego strzelać z pułkowych armat. On jedzie, a pociski od niego odskakują” - wspominał. „W końcu go zniszczyli. Jakoś przebili mu bok i czołg utknął, a załoga uciekła. Nasza armia dała radę ten czołg przeciągnąć na nasz teren i wysłać do Moskwy na badania”.