Nowe obowiązki dla Ukraińców w Polsce. 5 marca zmienią się zasady pomocy

Od 5 marca zmieniają się zasady dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce. Wiele udogodnień wygaśnie, za to pojawią się nowe obowiązki. Co dokładnie się zmienia i dlaczego to koniec "taryfy ulgowej"? Specustawa z marca 2022 roku była jedną z pierwszych reakcji Polski na masowy napływ uchodźców z Ukrainy po rosyjskiej inwazji na ich ojczyznę. "Po blisko czterech latach sytuacja uległa stabilizacji – większość dorosłych obywateli Ukrainy pracuje, ich dzieci uczęszczają do polskich szkół" – wyjaśniało MSWiA. Zgodnie z unijnymi zaleceniami, rząd wprowadza reformę prawa migracyjnego, które ustanowią równe prawa dla wszystkich cudzoziemców przebywających w Polsce. Ma to też przynieść spore oszczędności dla budżetu państwa. Co wygasa 5 marca? Koniec bezpłatnego leczenia i darmowych noclegów Ukraińców czekają cięcia w obecnym "socjalu". Największą zmianą wprowadzaną 5 marca będzie ograniczony dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej dla osób nieubezpieczonych. Resorty zapowiada, że powrócą ogólne zasady podobne do tych obowiązujących Polaków (składki i ubezpieczenie). Utrudni to darmowe leczenie osobom nieodprowadzającym składek, ale z pewnymi wyjątkami dla kobiet w ciąży, dzieci, ofiar przemocy oraz rannych żołnierzy. Zmniejszy się też dostęp do szerokiej pomocy społecznej, okrojony będzie do gwarancji schronienia, ubrań, posiłków czy podstawowych zasiłków. Co zmienia Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (można ją przeczytać i pobrać tutaj)? likwidacja dodatkowych lekcji języka polskiego i ułatwień w zatrudnianiu asystentów międzykulturowych po zakończeniu roku szkolnego 2025/2026 utrata prawa do darmowego dachu nad głową w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania do 30 czerwca 2026 roku, co zmusi m.in. pełnoletnich uczniów do usamodzielnienia się wdrożenie nowego systemu zakwaterowania: krótkoterminowych opcji kryzysowych i długoterminowych wariantów wyłącznie dla najbardziej bezbronnych, starszych i chorych Nowe obowiązki dla Ukraińców. Wymóg posiadania numeru PESEL UKR 5 marca zaostrzone będą przepisy o ewidencji ludności. Dla zachowania statusu ochrony czasowej, przyjezdni zmuszeni będą do złożenia wniosku o numer PESEL UKR w terminie 30 dni od przekroczenia granicy. Resort spraw wewnętrznych i administracji ostrzega, że "brak takiego wniosku to rezygnacja z ochrony czasowej". Najważniejsze zmiany w tym zakresie obejmują: Wymóg posiadania statusu PESEL UKR, który od 5 marca 2026 roku stanie się wyłączną przepustką do przedłużonego systemu wsparcia Osobiste stawienie się w urzędzie gminy z ważnym dokumentem podróży, by potwierdzić tożsamość (np. paszportem). Dotyczy to imigrantów, którzy otrzymali numer wyłącznie dzięki pisemnemu oświadczeniu. Jeśli ktoś zignoruje te zasady, 31 sierpnia 2026 r. straci status ochrony czasowej. W praktyce oznacza to utratę legalnego pobytu na dotychczasowych zasadach i odcięcie się od publicznego systemu wsparcia. Państwo chce po prostu zaktualizować spis ludności i zweryfikować osoby, które przekroczyły granicę bez pokazywania dowodu czy paszportu. Wygaszanie specustawy z 2022 roku. Czas na systemową pomoc Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację 19 lutego. W swoim uzasadnieniu wyjaśnia, że priorytetem pozostaje "systemem uregulowanie ochrony czasowej udzielanej cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy opuścili swój kraj pochodzenia z powodu obcej inwazji, wojny domowej, konfliktów etnicznych lub rażących naruszeń praw człowieka". Specustawa została stworzona w trybie pilnym w związku z atakiem Rosji i obecnie jej niektóre zapisy przestały być aktualne i potrzebne. Celem znowelizowanej ustawy jest "dostosowanie przepisów do nowego etapu sytuacji migracyjnej oraz przejście z rozwiązań nadzwyczajnych do systemowych". W uzasadnieniu przeczytamy, że urzędy już "nauczyły się obsługiwać nowoprzybyłych cudzoziemców w ramach zwykłych procedur". Dlatego sztuczne przedłużanie życia specustawy rodziło nie tylko koszty, dodatkową biurokrację, ale też ryzyko niesprawiedliwego traktowania imigrantów innych nacji.