Hemoroidy a szczelina odbytu – czym różnią się objawy?

Pieczenie i świąd oraz krwawienie z odbytu to objawy, które mogą wskazywać na dwie różne choroby proktologiczne. Zobacz, czym różni się choroba hemoroidalna od szczeliny odbytu oraz jakie są różnice w ich przebiegu i leczeniu. Hemoroidy i szczelina odbytu – czy są tym samym? Choroba hemoroidalna i szczelina odbytu to dwa odrębne schorzenia o odmiennym podłożu, choć oba należą do najczęstszych problemów proktologicznych u dorosłych¹ ². Mogą dawać zbliżone symptomy – krwawienie, dyskomfort, pieczenie. Tymczasem u ich źródła leżą inne mechanizmy, a właściwe rozpoznanie jest warunkiem skutecznego leczenia. Co to hemoroidy? Choroba hemoroidalna polega na patologicznym powiększeniu guzków krwawniczych – struktur naczyniowych, które w prawidłowych warunkach znajdują się w kanale odbytu u każdego człowieka¹. Zwykle pod wpływem przewlekłych zaparć, siedzącego trybu życia, diety ubogiej w błonnik czy ciąży sploty naczyniowe ulegają nadmiernemu rozciągnięciu¹. W efekcie guzki rosną i mogą krwawić, swędzieć, a w zaawansowanych stadiach – wypadać na zewnątrz odbytu¹. Problem dotyczy 10–36% osób dorosłych¹. Co to szczelina odbytu? Szczelina odbytu to podłużne pęknięcie błony śluzowej w dolnej części kanału odbytu. Najczęściej powstaje jako uraz mechaniczny, w efekcie przesuwania się twardego stolca³. Kiedy powstaje takie uszkodzenie, dochodzi do odruchowego skurczu zwieracza wewnętrznego, a to pogarsza miejscowe ukrwienie i utrudnia gojenie³ ⁴. Pacjent unika defekacji, stolec twardnieje, a kolejne wypróżnienia pogłębiają pęknięcie i często powstaje błędne koło³ ⁵. Warto wiedzieć, że szczelinę uznaje się za ostrą, gdy trwa krócej niż sześć tygodni, a za przewlekłą – gdy utrzymuje się dłużej i towarzyszą jej zmiany takie jak guzek wartowniczy³. Jak odróżnić od siebie hemoroidy i szczelinę odbytu? Hemoroidy i szczelina odbytu dają częściowo podobne objawy, ale można je rozróżnić, m.in. po tym, który symptom dominuje. W chorobie hemoroidalnej dominują krwawienie świeżą krwią, świąd i pieczenie, natomiast ból pojawia się głównie w stanach zaawansowanych – np. przy zakrzepicy lub zadzierzgnięciu guzka¹ ⁷. We wczesnych stadiach hemoroidy wewnętrzne bywają wręcz bezbolesne¹. W szczelinie na pierwszym planie stoi ostry, rozdzierający ból przy defekacji, utrzymujący się nawet kilka godzin po wypróżnieniu³. Krwawienie też występuje, ale zwykle jest skąpe – widoczna jest niewielka ilość krwi na papierze toaletowym³. Podczas badania proktologicznego lekarz rozróżni te schorzenia bez trudu. Hemoroidy widoczne są w anoskopii jako powiększone guzki. Szczelinę dostrzega się już po delikatnym rozchyleniu pośladków – jako liniowe pęknięcie skóry³. Uwaga! Diagnozę może postawić wyłącznie lekarz, dlatego przy niepokojących objawach warto umówić się na wizytę u specjalisty⁶. Leczenie hemoroidów i szczeliny odbytu – na czym polega różnica? W obu schorzeniach leczenie we wczesnych stadiach opiera się na postępowaniu zachowawczym, choć jego cele się różnią. W chorobie hemoroidalnej chodzi głównie o zmniejszenie obrzęku i ograniczenie krwawienia¹. W szczelinie – o rozluźnienie skurczonego zwieracza i stworzenie warunków do zagojenia pęknięcia. Nawet 87% ostrych szczelin goi się przy takim podejściu³. Wspólną podstawą leczenia obu schorzeń są¹ ³: dieta bogata w błonnik; odpowiednie nawodnienie; unikanie zaparć. Przydatne w obu przypadkach mogą być także produkty lecznicze podawane miejscowo, łączące działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i ochronne wobec naczyń, np. Proktosedon. Maść i czopki Proktosedon zawierają hydrokortyzon (o właściwościach przeciwzapalnych), cynchokainę (środek znieczulający miejscowo), eskulinę (hamującą krwawienia i zmniejszającą obrzęki) oraz neomycynę (zapobiegającą wtórnym zakażeniom) 7. Dlatego wskazania do zastosowania obu postaci tego leku obejmują zarówno leczenie hemoroidów, jak i szczeliny odbytu7. Gdy leczenie zachowawcze nie wystarcza, dalsze postępowanie zależy od typu schorzenia. Przy szczelinie odbytu lekarz może sięgnąć po preparaty rozluźniające zwieracz, iniekcje toksyny botulinowej, a w ostateczności – po zabieg operacyjny⁴ ⁵. W zaawansowanej chorobie hemoroidalnej stosuje się z kolei podwiązywanie guzków, skleroterapię lub hemoroidektomię¹ ⁶. Niezależnie od rozpoznania, warto jak najwcześniej rozpocząć leczenie, aby uniknąć powikłań. Bibliografia