Grobowce, baseny i świątynia Herkulesa – najnowsze odkrycia z Rzymu

Dwa monumentalne baseny, świątynie poświęcona prawdopodobnie Herkulesowi oraz dwa grobowce z epoki Republiki to najnowsze odkrycia archeologiczne w Rzymie. Zabytki zostały znalezione podczas prac archeologicznych prowadzonych wzdłuż Via di Pietralata. Dotychczas znaleziono tam ślady osadnictwa od V do I wieku p.n.e. oraz – mniej liczne – dowody na to, że obszar ten był zamieszkany też w II i III wieku po Chrystusie. Archeolodzy trafili też na dowody istnienia tam starożytnej drogi oraz cieku wodnego, który wpadał do pobliskiej rzeki Aniene. Odkrycie grobów wskazuje na charakter, jaki przed tysiącami lat miał ten obszar.

Grobowce to ważny dowód, że przedmieścia te były zamieszkane przez bogate rodziny, a dwa baseny otwierają nowe możliwości badawcze. Mogły być one powiązane z rytuałami lub, co mniej prawdopodobne, służyć do zbierania wody lub jakiejś aktywności gospodarczej. Szczegółowe badania pozwolą nam na określenie kontekstu tych znalezisk i zrozumienie ich roli w starożytnym krajobrazie, mówi dyrektor wykopalisk, Fabrizio Santi.

Dotychczas naukowcy zauważyli, że prowadząca z północy na południe starożytna droga została po raz pierwszy uporządkowana w III wieku p.n.e., kiedy zbudowano wzdłuż niej duży mur oporowy z bloków tufu. W kolejnym stuleciu został on zastąpiony innym murem. Teraz obok drogi odkryto niewielką świątynię o wymiarach 4,5x5,5 metra, której mury wzniesiono metodą opus incertum i obłożono tynkiem. Opus incertum to prosta technika budowlana z II-I wieku p.n.e., w której powierzchnia betonowej ściany jest wysadzana nieregularnymi niewielkimi kawałkami kamienia, zwykle tufu.

W centrum świątyni naukowcy znaleźli znaleźli ołtarz lub jego pozostałości. Badania wykazały, że świątynie wybudowano na miejscu depozytu wotywnego, który zawierał terakotowe głowy, stopy, figurki kobiet oraz bydła. Na tej podstawie uznano, że patronem świątyni był Herkules, a znalezione monety z brązu pozwoliły datować ją na koniec III i początek II wieku p.n.e.

W stoku wzgórza przy drodze archeolodzy trafili na dwa równoległe korytarze, prowadzące do dwóch grobów komorowych datowanych na IV/III wiek przed Chrystusem. W grobie A znaleziono duży sarkofag i trzy urny, wszystko wykonane z szaro-brązowego tufu. Badacze znaleźli też dwie nietknięte wazy, duży i mały kubek szkliwione na czarno, niewielki dzbanek i lustro. Grób B, który prawdopodobnie powstał nieco później, był zamknięty dużymi blokami tufu. Po obu stronach komory grobowej znajdowały się wnęki w których złożono zmarłych. Jest wśród nich dorosły mężczyzna, na którego czaszce widać ślady trepanacji. Oba groby musiały posiadać monumentalne fasady, z których przetrwały tylko fragmenty.

Dwa wspomniane baseny imponują rozmiarami. Jeden z nich ma 28x10 metrów i 2,1 metra głębokości. Sądząc po technice wykonania, opus incertum, powstał w II wieku p.n.e. W I wieku naszej ery przestał być wykorzystywany, a ostatecznie opuszczono to miejsce w II wieku. Nie wiadomo, do czego służył. Na podstawie wykorzystanych materiałów, fragmentów ceramiki i graffiti prawdopodobnie miał on znaczenie religijne lub gromadzona woda służyła do aktywności gospodarczej. Zasilany był systemem kanałów. Drugi z basenów jest mniejszy (21,9,2 metry), ale jego głębokość sięga 4 metrów). Powstał pod koniec II wieku p.n.e., a sto lat później dodano doń kolejne ściany oraz rampy. Ta struktura jest bardziej tajemnicza, gdyż nie znaleziono systemu zasilającego ją w wodę. Już wcześniej znajdowano podobne baseny z III wieku p.n.e. odnośnie których wysunięto hipotezę, że służyły celom kultowym. Na podstawie materiału, którym basen został zasypany, archeolodzy stwierdzili, że przestano zeń korzystać w II wieku naszej ery.

Rzym wykopaliska świątynia Herkules grobowiec basen