Dlaczego ryzyko raka jelita rośnie z wiekiem? Uczeni odkryli w jelitach ciekawe zjawisko

ZIZOO.PL

• Więcej aktualnych wiadomości znajdziesz na stronie głównej Onetu
• Dużo czytania, a mało czasu? Sprawdź skrót artykułu

SPIS TREŚCI

1. Dlaczego im jesteśmy starsi, tym ryzyko raka jelita jest większe? Badacze odkryli nowy mechanizm
2. Jak dochodzi do zmian w jelitach? Badania ujawniły charakterystyczne zjawisko
3. Stany zapalne i niedobór żelaza przyspieszają proces. Geny chroniące przed nowotworami zostają wyciszone
4. Można zatrzymać ten proces? Optymistyczne wiadomości. "Po raz pierwszy widzimy"

Dlaczego im jesteśmy starsi, tym ryzyko raka jelita jest większe? Badacze odkryli nowy mechanizm

Z wiekiem w naszym DNA pojawiają się chemiczne znaczniki. Najnowsze badania międzynarodowego zespołu naukowców wykazały, że tzw. dryf w komórkach macierzystych jelit (innymi słowy, losowe zmiany w regulacji genów) jest napędzany przez stany zapalne oraz zaburzenia sygnalizacji komórkowej. To właśnie ten proces może odpowiadać za rosnące ryzyko rozwoju raka jelita grubego u osób starszych.

Naukowcy nazwali to zjawisko ACCA drift (Aging and Colon Cancer-Associated drift). Polega ono na zmianach metylacji DNA, czyli procesie, który może "włączać" lub "wyłączać" określone geny bez ingerencji w samą sekwencję DNA. Takie zmiany, zwane epigenetycznymi, prowadzą do stopniowego wyciszania genów odpowiedzialnych za hamowanie rozwoju nowotworów.

Redakcja poleca: Tak rak jelita potrafi ukrywać się u osób starszych. Lekarz ostrzega: objawy są maskowane

Jak dochodzi do zmian w jelitach? Badania ujawniły charakterystyczne zjawisko

Badacze przeanalizowali tkanki zdrowych jelit oraz próbki nowotworowe, szukając wspólnych wzorców metylacji DNA (to sposób, w jaki komórka "wyłącza" lub "przycisza" geny, nie zmieniając samego DNA). Odkryli, że zarówno u osób starszych, jak i w tkankach nowotworowych, pojawiają się podobne zmiany epigenetyczne. To sugeruje, że istnieje wspólny mechanizm prowadzący do rozwoju raka.

Kolejne eksperymenty przeprowadzono na myszach oraz organoidach, czyli miniaturowych jelitach hodowanych w laboratorium. Potwierdzono, że zjawisko to jest charakterystyczne właśnie dla jelit i rozpoczyna się w tzw. kryptach jelitowych — niewielkich zagłębieniach, w których znajdują się komórki macierzyste. — Obserwujemy pewien wzorzec epigenetyczny, który z wiekiem staje się coraz bardziej widoczny — podkreśla Francesco Neri, biolog molekularny z Uniwersytetu w Turynie.

Przeczytaj również: Znak, że koniecznie trzeba zrobić kolonoskopię. Onkolog: to czerwone flagi rozwiniętego raka

Stany zapalne i niedobór żelaza przyspieszają proces. Geny chroniące przed nowotworami zostają wyciszone

Nasilone stany zapalne, zaburzenia sygnalizacji wzrostowej oraz obniżony poziom żelaza w komórkach macierzystych krypt jelitowych prowadzą do rozregulowania procesów odpowiedzialnych za prawidłową metylację DNA. W konsekwencji geny chroniące przed nowotworami zostają wyciszone, co może sprzyjać rozwojowi raka.

— Z czasem w tkance pojawia się coraz więcej obszarów o starszym profilu epigenetycznym — tłumaczy Anna Krepelova, biolog molekularny z Uniwersytetu w Turynie. — Te regiony powiększają się przez wiele lat, zwiększając podatność na nowotwór.

Redakcja poleca: Jak zaczyna się rak? Prof. Hać: tak wygląda początek, zawsze

Dodatkowo, gdy komórki tracą żelazo, na DNA pozostają nieprawidłowe znaczniki, a komórki nie są w stanie ich usuwać. — Kiedy w komórkach brakuje żelaza, na DNA pozostają wadliwe oznaczenia. A komórki tracą zdolność usuwania tych oznaczeń — wyjaśnia Anna Krepelova.

Można zatrzymać ten proces? Optymistyczne wiadomości. "Po raz pierwszy widzimy"

Co ważne, naukowcom udało się spowolnić, a nawet częściowo odwrócić dryf epigenetyczny w badaniach na organoidach. Osiągnięto to poprzez zwiększenie przyswajania żelaza lub przywrócenie prawidłowych sygnałów wzrostowych w komórkach.

— To oznacza, że epigenetyczne starzenie się nie musi być procesem nieodwracalnym — podkreśla Krepelova. — Po raz pierwszy widzimy, że można wpływać na procesy starzenia zachodzące głęboko w komórkach.

Stany zapalne, niedobór żelaza i zaburzenia sygnalizacji wzrostowej mogą przyspieszać epigenetyczne starzenie się jelit, a tym samym zwiększać podatność na raka jelita grubego. Odkrycie to rzuca nowe światło na profilaktykę i potencjalne możliwości spowalniania procesów prowadzących do nowotworów.